Avrupa Birliği Eşleştirme Projesi

TR 0303.08 numaralı ve 'Türkiye'de Yatırım Ortamının İyileştirilmesine Doğru: YOİKK Reform Süreci Hakkında Yorumlar' başlıklı Eşleştirme Projesi, Avrupa Birliği-Türkiye 2003 yılı Mali İşbirliği Programı kapsamında Hazine Müsteşarlığı Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü ile Alman Ekonomi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ortaklaşa yürütülmüştür.

17 Mart 2005 tarihinde başlanılan proje, 30 Eylül 2006 tarihinde tamamlanmıştır. Alman Ekonomi ve Teknoloji Bakanlığı ve diğer AB ülkelerinden uzmanlar ile yerli uzmanların ortak bir çalışma içerisinde yürüttükleri proje, yaklaşık 19 ay sürmüş ve projeye AB tarafından 1.000.000 Avro finansman sağlanmıştır.

Bilindiği üzere, Türkiye'de yatırımların önündeki idari engellerin kaldırılması, mevzuat ve uygulamada gerekli değişikliklerin yapılarak, yatırım ortamının yerli ve yabancı yatırımcılar için elverişli duruma getirilmesi amacıyla, 11.12.2001 tarihli Bakanlar Kurulu Prensip Kararı ile 'Türkiye'de Yatırım Ortamının İyileştirilmesi Reform Programı' kabul edilmiştir. Kısaca YOİKK olarak adlandırdığınız bu girişim, kuruluşundan bu güne, kamu ve özel sektörün etkin bir işbirliği içinde çalıştığı kurumsallaşmış bir oluşumdur.

YOİKK sürecine katkıda bulunmak üzere yürütülen Eşleştirme Projesi, YOİKK Teknik Komitelerinin gündemindeki konuların yanı sıra, yatırım ortamını ilgilendiren ilave bazı konuların, yabancı uzmanların bakış açısıyla değerlendirilmesine imkan vermesi ve AB uygulamaları hakkında bilgi sağlaması bakımından önemli bir fonksiyon üstlenmiştir.

Anılan proje kapsamında, YOİKK bünyesindeki Teknik Komitelerin çalışma alanlarına paralellik arz eden ve bu alanlara ilave edilen yeni konularla birlikte toplam 16 adet bileşen bulunmaktadır.

Proje kapsamında yer alan 16 çalışma alanı aşağıda listelenmektedir.

• Yatırımcı Etki Analizi,
• Vergi ve Teşvikler,
• Gümrükler ve Standartlar,
• Fikri Mülkiyet Hakları,
• Sektörel Lisanslar,
• Şirket Kuruluşu,
• Yabancı Personel İstihdamı,
• Yatırım Yeri Edinimi ve Geliştirilmesi,
• Doğrudan Yabancı Yatırımlar Mevzuatı,
• KOBİ'lerin Promosyonu,
• Maden Kanunu,
• Çevre Koruma Kanunu,
• Yatırımcıların Hukuki Olarak Korunması,
• Kamu-Özel Sektör Ortaklığı (PPP),
• Bölgesel İş Merkezi Olarak Türkiye ve
• Genel Değerlendirme.

Projenin kapsamının çok geniş olması nedeniyle proje süresince gerçekleştirilen çalışma gruplarına ve çalıştaylara dahil olan çok sayıda kurum ile birlikte koordinasyon halinde çalışılmıştır. 20'nin üzerinde kamu kurum ve kuruluşundan ilgili uzmanların katıldığı çalışmalara özel sektör kuruluşlarından da TOBB, TÜSİAD, YASED ve TİM temsilcilerinden etkin katılım olmuştur.

Proje kapsamında yürütülen çalışmalar neticesinde, yabancı uzmanlar tarafından Genel Değerlendirme Raporu hazırlanarak yayımlanmıştır.

Genel Değerlendirme Raporunda YOİKK süreci iki açıdan değerlendirilmektedir:

• YOİKK sürecinde yapılan iyileştirmelerin özel sektör yatırımları ve özellikle doğrudan yabancı yatırımların üzerindeki etkisi ve
• YOİKK kapsamında bugüne kadar ele alınan konuların AB uygulamalarıyla karşılaştırılması, başarılı ülke örnekleri ve AB ile OECD ülkelerindeki yatırım ortamının iyileştirilmesine ilişkin metodolojiler.

Raporda, YOİKK'in kamu ve özel sektörün etkili bir diyalog, işbirliği ve koordinasyon halinde bir araya geldiği kurumsallaşmış bir platform olduğunun üzerinde durularak, bu yapının güçlendirilerek ve geliştirilerek sürdürülmesi temel öneri olarak benimsenmektedir. Raporda öne çıkan diğer öneriler aşağıda yer almaktadır:

• Rapora göre YOİKK; stratejisini, çalışma yapısını, çalışma süreçleri ve metodolojileri ile ulusal rekabet edebilirlik alanındaki değerlendirmelerini diğer OECD ve AB ülkelerinin çalışmalarını da göz önünde bulundurmak suretiyle güçlendirmeli ve çalışmalarını takvime bağlayarak bir eylem planı dahilinde gerçekleştirmelidir. Eylem planı dahilinde yürütülen çalışmaların başarısı, üzerinde uzlaşma sağlanarak belirlenmiş göstergelerle ölçülmelidir.
• Türkiye'nin uluslararası pazardaki rekabet gücünün arttırılmasının tavsiye edildiği Raporda, YOİKK sürecinin, halen YOİKK tarafından izlenemeyen eğitim ve becerilerin geliştirilmesi, iş gücü pazarlama politikaları, hukuki reformlar, yolsuzlukla mücadele, rekabet, bölgesel ve yerel kalkınma gibi önemli alanları da kapsaması önerilmektedir.
• Kamuoyunun oluşturulmasını sağlamak üzere, YOİKK faaliyetleri düzenli bir şekilde kamuya açıklanmalıdır.
• Türkiye'nin ekonomi politikasına ilişkin planları ve YOİKK süreci, rekabet edebilirliğin artırılması üzerine yoğunlaşmalıdır. Düzenleyici reformlar, Türkiye ekonomisinin uluslararası rekabet edebilirliğini artırma amacına odaklanmalı ve YOİKK bu amaca yönelik politikaların şekillendirilmesi için bir platform olarak kullanılmalıdır. Bu çalışmalara paralel olarak Türkiye'deki reform süreci, AB Lizbon Stratejisi ile uyumlaştırılmalıdır.
• Kapsamlı bir rekabet edebilirlik araştırması çalışması sürdürülmelidir. Ulusal rekabet ortamını, AB ve diğer OECD ülkelerine benzer şekilde iyileştirirken, Türkiye'ye özgü, daha iyi değerlendirme metodolojileri ve göstergeleri oluşturulmalıdır.

Eşleştirme Projesi neticesinde hazırlanan 'Türkiye'de Yatırım Ortamının İyileştirilmesine Doğru: YOİKK Reform Süreci Hakkında Yorumlar' adlı Genel Değerlendirme Raporunun İngilizce tam metnine erişmek için lütfen tıklayınız.